Uniek en Anders - bedrijfstrainingen

 

WERKVORMEN

Rituelen, juli 2002, Leren in ontwikkeling

klik op de foto voor een vergroting

 

RITUELEN

Rituelen worden gemaakt door het bewust en tijdgebonden volbrengen van alledaagse handelingen. Ze hebben uiteenlopende functies die variëren van ontlastend en kanaliserend tot expressief en sociaal.

In trainingen en workshops kunnen rituelen speciale accenten leggen. Zo bekrachtigt het gezamenlijk uitvoeren van een ritueel een overgang in een veranderingsproject.

Doelen

  • accenten leggen op een karakteristiek overgangsmoment in een veranderingstraject;

  • gezamenlijk uitvoeren en beleven van een ‘point of no return’;

  • grenzen overschrijden en bruggen naar de toekomst slaan;

  • weerstanden en spanningen structureren en verwerken;

  • het verleden markeren en loslaten en de toekomst omarmen.

Vier fasen

  • Oriëntatiefase (één dag}

  • Bouwen met 'Linking objects' (één dag}

  • Herinnerings- of 'triggers'-fase (enkele maanden)

  • Afrondingsfase (één avond)

In de oriëntatiefase brainstormen de cursisten in subgroepen over het verleden, heden en de toekomst van de organisatie. Er worden gegevens verzameld van wat er precies in de toekomst gaat veranderen, welke gedachten de innovatie bij hen oproept, welke gevoelens de verandering losmaakt en welke conse­quenties dit alles heeft voor het gedrag van de medewerkers. Deze fase wordt afgerond met het op papier schetsen, formuleren en componeren van drie beelden die verleden, heden en toekomst representeren.

In fase 2 worden de drie beelden letterlijk vormgegeven met allerhande 'Linking objects' uit het bedrijf die op enigerlei wijze samenhangen met het thema. Alle cursisten gaan dus letterlijk op zoek naar voorwerpen in de organisatie en struinen daarvoor het hele bedrijf af. Alle verzamelde attributen nemen ze op een afgesproken tijdstip mee. In drie subgroepen worden drie beelden (binnen of buiten) gebouwd.

De beelden blijven gedurende een overeengekomen periode ter herinnering en als markeringspunt op een centraal punt staan.

Alle medewerkers van het bedrijf worden uitgenodigd voor een hapje en een drankje. Tijdens het eten wordt hun verzocht op een kaart te schrijven wat ze achter zich willen laten uit het verleden. Deze briefjes mogen de medewerkers zelf aan het ‘verleden-beeld’ hangen. Daarna wordt hun gevraagd wat ze willen meenemen naar de toekomst. Deze briefjes worden aan het ‘toekomst-beeld’ gehangen Alle deelnemers krijgen vervolgens een grote lucifer om het ‘verleden-beeld’ aan te steken teneinde met elkaar het verleden symbolisch te verbranden. Het ‘heden-beeld’ markeert het gezamenlijke ritueel. Dit beeld kan een tijdelijke plek krijgen om de symbolische handelingen te markeren, waarna het eveneens vernietigd wordt. Tot slot krijgt het opgetooide ‘toekomst-beeld’ met de briefjes een vaste plek in de centrale hal.

Tips

De groepsgrootte kan per organisatie sterk verschillen. Al naargelang het aantal deelnemers kan de trai­ner besluiten om in meerdere groepen te werken (en dus ook meerdere beelden te maken). Door de complexiteit en spreiding in tijd vraagt het ritueel een degelijke voorbereiding en planning. De werkvorm is bruikbaar indien het veranderingsproject van a tot z helder gecommuniceerd is.

Ervaringen

Cursisten vinden het heerlijk om op plekken in de organisatie te komen waar ze normaal gesproken niet belanden. De beelden die gemaakt worden, variëren in formaat en originaliteit. Sommige cursisten zien het verbranden van de beelden als een afsluitend moment, anderen vinden het moeilijk om zich over te geven aan dit ogenblik van afscheid.

drs. Hilde Ham,

directeur “Uniek & Anders” – bureau voor bedrijfstrainingen –