Uniek en Anders - bedrijfstrainingen

 

WERKVORMEN

Grenzen stellen, mei 2004, Leren in ontwikkeling

klik hier voor een afbeelding van de originele publicatie

 

klik op de foto voor een vergroting

GRENZEN STELLEN

Het stellen van grenzen is voor veel mensen die in grote of kleine organisaties werken, een altijd terugkerend aandachtspunt. Zo worden individuele en groepsgrenzen met voeten getreden, telkens ter discussie gesteld of verlegd. Het stellen en ervaren van grenzen komt naar voren in deze werkvorm.

De werkvorm is opgebouwd uit 5 fasen.

Fase 1: ophangen van een schilderij met daarop afgebeeld een vallende Icarus

Mooie en bruikbare reproducties zijn die van Carlo Saraceni (1585-1620) uit 1608 of Herbert James Draper (1864-1920)uit 1890.

Fase 2: vertellen over Icarus en zijn vader Daedalus uit de Griekse mythologie “Icarus is de zoon van de grote Atheense bouwmeester en beeldhouwer Daedalus. Nadat Daedalus een moord heeft gepleegd, vestigt hij zich met zijn zoon na enige omzwervingen in ballingschap op Kreta. Daar bouwt Daedalus in opdracht van koning Minos een kunstig labyrint. Hun vrijplaats wordt later een gevangenis, als Minos hen niet wil laten terugkeren naar het vasteland. Via land en zee ontbreken de mogelijkheden om het eiland te ontvluchten, maar de lucht opent nieuwe perspectieven. Daedalus gebruikt de krachten van de natuur en bouwt vleugels van veren. Met was hecht hij deze aan hun beider lichamen en samen vliegen ze richting vasteland. Na een voortvarende start wijkt Icarus echter af van de route en de wijze lessen van zijn vader. Hij houdt niet het juiste midden, doch vliegt in zijn overmoed té hoog en té dicht naar de zon. De was smelt weg en Icarus stort in zee. Zijn vader blijft tot zijn dood treuren om dit grote verlies.”

Fase 3: verzamelen van de eerste intuïtieve associaties en reacties

Leg deelnemers de volgende vraag voor: “Wat roepen dit beeld en verhaal op?”

Enkele antwoorden: “Grenzeloosheid, grensoverschrijdend gedrag, zwaartekracht, hemel en aarde, zon, heet, ruimte, niet luisteren, slim”.

Moraalridders gebruiken Icarus om te waarschuwen tegen ongehoorzaamheid, te hoge dunk van zichzelf, overtreden van de wetten der natuur of het vervallen in uitersten.

Voor anderen symboliseert het de stoutmoedige, prijzenswaardige, onderzoekende geest van de mens als creatief genie.

Het verhaal en beeld kunnen samengevat zowel positief – tel uw zegeningen en de onmeetbare vrijheid van de geest – als negatief – let op alle gevaren, hoogmoed komt voor de val – worden uitgelegd.

Fase 4: concreet aangeven waar de eigen en teamgrenzen liggen

Vanuit de eerste, intuïtieve reacties op het beeld en het verhaal maken we de overstap naar het concreet aangeven van grenzen. Hiervoor krijgen deelnemers de opdracht om gezamenlijk en in onderling overleg met gekleurd stoepkrijt binnen op een vloer of buiten op een plein de teamgrenzen aan te geven. Vervolgens markeren ze individueel met verschillende kleuren hun eigen ruimte. Gaandeweg het trekken van grenzen ontstaat er een kleurrijk labyrint met lijnen, die kriskras door elkaar lopen.

Fase 5: reflecteren op en nabespreken van het individuele en teamproces

Vragen die je kunt gebruiken in deze fase zijn:

  • Hoe ervaar je de grenzen in het team?

  • Hoe conformistisch, grensoverschrijdend of grenzeloos is dit team?

  • Hoe stel je zelf grenzen?

  • Hoe ontsnap je aan verstikkende en benauwende afspraken of overeenkomsten?

  • Hoe deel je grenzen?

  • Hoe flexibel zijn die?

  • Hoe respecteer je grenzen?

Enige uitspraken: “Het team heeft beklemmende regels, normen en waarden, ik heb nooit gedacht dat ik zoveel ruimte in mijn team innam, mijn persoonlijke worsteling tussen het management en de uitvoerenden komt heel sterk naar voren, ik moet veel duidelijker mijn grenzen aangeven en bewaken, ik weet eigenlijk niet zo goed mijn grenzen aan te geven, ik durf geen nee te zeggen, de grote vraag rijst: waar liggen mijn grenzen…”

Afhankelijk van de tijd kan het Icarus-verhaal samengevat of uitgebreid worden gedeclameerd. De groepsgrootte in het team varieert van acht tot en met veertien personen. De concrete taken worden binnen of buiten uitgevoerd. Maatwerk staat voorop, waardoor de formuleringen voor opdrachten per doelgroep (uitvoerenden, middenkader, managers) verschillen. Cursisten stellen het op prijs om een reproductie van de afbeelding te krijgen.

Hilde Ham,

Uniek & Anders bedrijfstrainingen